Linux sunucularda performans ve sistem kararlılığı açısından dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri Swap (Takas) Alanı yönetimidir. Özellikle düşük RAM’e sahip sunucularda Swap alanı, sistemin ani bellek tüketimlerinde çökmesini önleyebilir ve uygulamaların daha stabil çalışmasını sağlayabilir.

Swap alanı özellikle VDS sunucu kullanan kullanıcılar için önemli bir yapılandırmadır. Doğru yapılandırılmış bir Swap alanı, bellek yetersizliği nedeniyle oluşabilecek hizmet kesintilerinin önüne geçebilir.

Swap Alanı Nedir?

Swap, fiziksel RAM belleğin dolması durumunda işletim sisteminin disk üzerinde oluşturduğu sanal bellek alanıdır. Linux çekirdeği, aktif olarak kullanılmayan verileri RAM’den Swap alanına taşıyarak uygulamalar için boş bellek oluşturmaya çalışır.

Her ne kadar Swap, RAM’in yerini tutmasa da ani bellek kullanımında sistemin kapanmasını önleyen önemli bir güvenlik mekanizmasıdır.

Özellikle veritabanı, Docker, Minecraft sunucuları, Node.js uygulamaları veya web sunucuları çalıştıran sistemlerde yeterli Swap alanının bulunması tavsiye edilir.

Mevcut Swap Alanını Kontrol Etme

İlk olarak sisteminizde daha önce oluşturulmuş bir Swap alanı olup olmadığını kontrol edin.

free -h

Komut çıktısında aşağıdaki satırı göreceksiniz.

Swap:

Eğer burada 0B değeri görünüyorsa sisteminizde aktif bir Swap alanı bulunmamaktadır.

2 GB Swap Dosyası Oluşturma

Bu örnekte Ubuntu sunucumuza 2 GB boyutunda yeni bir Swap dosyası oluşturacağız.

1. Swap Dosyasını Oluşturun

Aşağıdaki komut ile disk üzerinde 2 GB büyüklüğünde Swap dosyası oluşturabilirsiniz.

dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1024 count=2097152

İşlem tamamlandıktan sonra sisteminizde /swapfile isimli dosya oluşturulacaktır.

2. Dosya İzinlerini Düzenleyin

Swap dosyasının yalnızca root kullanıcısı tarafından erişilebilir olması güvenlik açısından önemlidir.

chown root:root /swapfile
chmod 600 /swapfile

3. Swap Alanını Oluşturun

Dosyayı Linux’un kullanabileceği Swap formatına dönüştürmek için aşağıdaki komutu çalıştırın.

mkswap /swapfile

Komut tamamlandıktan sonra Swap alanını aktif edin.

swapon /swapfile

Swap Alanını Kontrol Edin

Swap’ın başarıyla aktif olduğunu doğrulamak için aşağıdaki komutu tekrar çalıştırabilirsiniz.

free -h

Artık “Swap” satırında oluşturduğunuz alan görüntülenecektir.

Swap Alanını Kalıcı Hale Getirme

Yukarıdaki işlemler yalnızca sunucu yeniden başlatılıncaya kadar geçerlidir. Sunucu her açıldığında Swap alanının otomatik olarak aktif olması için /etc/fstab dosyasını düzenlemeniz gerekir.

Dosyayı açın.

nano /etc/fstab

Dosyanın en altına aşağıdaki satırı ekleyin.

/swapfile swap swap defaults 0 0

Daha sonra dosyayı kaydedip çıkın.

Swappiness Nedir?

Linux çekirdeğinde bulunan Swappiness değeri, RAM dolmaya başladığında sistemin Swap alanını ne kadar agresif kullanacağını belirler.

• 0 = Mümkün olduğunca RAM kullanılır.
• 100 = Swap daha erken kullanılmaya başlanır.

Ubuntu sistemlerinde varsayılan değer çoğunlukla 60‘tır. Sunucu ortamlarında ise genellikle 10 değeri önerilmektedir.

Swappiness Değerini Değiştirme

Öncelikle yapılandırma dosyasını açın.

nano /etc/sysctl.conf

Dosyanın en altına aşağıdaki satırı ekleyin.

vm.swappiness=10

Kaydettikten sonra değişiklikleri uygulayın.

sysctl -p

Bu ayar sayesinde sistem mümkün olduğunca RAM’i kullanacak, yalnızca ihtiyaç duyduğunda Swap alanına başvuracaktır.

Swap Boyutu Ne Kadar Olmalıdır?

Swap boyutu tamamen sunucunun kullanım amacına göre değişmektedir.

Çok yüksek Swap alanı oluşturmak performansı artırmaz. Swap yalnızca RAM tamamen dolduğunda kullanılan yardımcı bir bellek alanıdır.

Swap Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Swap, RAM yerine geçmez.
• SSD veya NVMe disklerde Swap performansı HDD’lere göre daha yüksektir.
• Sürekli Swap kullanımı RAM yetersiz olduğunun göstergesidir.
• Swap kullanımını düzenli olarak free -h ve htop komutlarıyla takip edebilirsiniz.

Sonuç

Ubuntu üzerinde Swap alanı oluşturmak, özellikle düşük bellekli sunucularda sistem kararlılığını artıran en önemli optimizasyonlardan biridir. Birkaç komutla oluşturabileceğiniz Swap alanı sayesinde bellek taşmaları sonucu oluşabilecek OOM (Out Of Memory) hatalarının önüne geçebilirsiniz.

Eğer yüksek performans gerektiren projeler çalıştırıyorsanız güçlü işlemci ve hızlı NVMe disk altyapısına sahip Ryzen VDS sunucular bellek yönetimi açısından önemli avantajlar sağlayabilir. Genel amaçlı sanallaştırma projeleri için ise VDS Sunucu çözümleri tercih edilebilir. Daha yüksek işlem gücü ve donanıma tamamen erişim gerektiren kurumsal uygulamalarda ise Fiziksel Sunucu kullanımı daha uygun bir seçenek olacaktır.

Bir web sitesini büyütürken en sık ihtiyaç duyulan işlemlerden biri subdomain (alt alan adı) oluşturmaktır. Ana alan adınızı kullanarak blog, e-ticaret sitesi, destek merkezi veya farklı projeler için ayrı bölümler oluşturabilir ve bunları bağımsız web siteleri gibi yönetebilirsiniz.

Örneğin ornek.com alan adına sahipseniz aşağıdaki gibi alt alan adları oluşturabilirsiniz:

• blog.ornek.com
• shop.ornek.com
• destek.ornek.com
• api.ornek.com
• panel.ornek.com

Paylaşımlı hosting paketlerinde cPanel üzerinden kolayca subdomain oluşturabilirsiniz. Daha fazla performans, tam yönetim yetkisi ve gelişmiş özelleştirme isteyen kullanıcılar ise projelerini VDS veya AMD Ryzen işlemcili Ryzen VDS sunucular üzerinde barındırmayı tercih edebilir.

Bu rehberde cPanel üzerinden yalnızca birkaç dakika içerisinde subdomain oluşturmayı adım adım anlatıyoruz.

Subdomain (Alt Alan Adı) Nedir?

Subdomain, mevcut alan adınızın altında çalışan bağımsız bir alt alan adıdır. Her subdomain kendi dosyalarına, veritabanına ve uygulamalarına sahip olabilir.

Örneğin:

• ornek.com → Ana web sitesi
• blog.ornek.com → Blog sayfası
• api.ornek.com → API servisi
• shop.ornek.com → E-ticaret sitesi
• destek.ornek.com → Yardım merkezi

Subdomain kullanımı, özellikle farklı projeleri tek bir alan adı altında düzenli şekilde yönetmek isteyen kullanıcılar için oldukça avantajlıdır.

Subdomain Oluşturmadan Önce Gerekenler

İşleme başlamadan önce aşağıdaki gereksinimlerin hazır olduğundan emin olun.

• Aktif bir alan adı
• cPanel erişimi
• Alan adının hosting hesabına bağlı olması
• DNS kayıtlarının doğru yapılandırılmış olması

Eğer kendi sunucunuzu yönetiyorsanız, cPanel’i VDS üzerinde kurarak çok sayıda alan adını ve subdomain’i tek panelden kolayca yönetebilirsiniz.

cPanel’de Subdomain Nasıl Oluşturulur?

1. cPanel’e Giriş Yapın

Öncelikle hosting hesabınızın cPanel yönetim paneline giriş yapın.

Genellikle giriş adresleri aşağıdaki gibidir.

https://alanadiniz.com:2083

veya

https://cpanel.alanadiniz.com

2. Domains Bölümünü Açın

cPanel ana sayfasında bulunan Domains bölümüne girin.

Yeni nesil cPanel sürümlerinde subdomain oluşturma işlemleri bu ekran üzerinden gerçekleştirilmektedir.

3. Create A New Domain Seçeneğini Açın

Create A New Domain butonuna tıklayın.

Açılan ekranda aşağıdaki bilgileri girin.

• Domain: blog.ornek.com
• Document Root: public_html/blog

İsterseniz farklı bir klasör de belirleyebilirsiniz.

4. Subdomain’i Oluşturun

Bilgileri kontrol ettikten sonra Submit butonuna tıklayın.

İşlem tamamlandığında cPanel gerekli klasörü otomatik olarak oluşturacaktır.

Subdomain Dosyaları Nerede Bulunur?

Varsayılan olarak oluşturulan dosyalar aşağıdaki klasörde yer alır.

public_html/blog/

Bu klasöre yüklediğiniz dosyalar yalnızca oluşturduğunuz subdomain üzerinden görüntülenir.

Örneğin:

public_html/blog/index.html

dosyasını oluşturduğunuzda ziyaretçiler aşağıdaki adres üzerinden görüntüleyebilir.

https://blog.ornek.com

Subdomain Çalışmıyorsa Ne Yapılmalı?

Yeni oluşturulan subdomain bazı durumlarda hemen aktif olmayabilir.

Bunun en yaygın nedenleri şunlardır:

• DNS kayıtlarının henüz yayılmamış olması
• Yanlış nameserver kullanılması
• Cloudflare önbelleği
• Tarayıcı önbelleği
• SSL sertifikasının henüz oluşturulmaması

Çoğu durumda DNS değişiklikleri birkaç dakika içerisinde aktif olur. Bazı durumlarda ise bu süre 24 saate kadar uzayabilir.

Subdomain’e SSL Sertifikası Eklenebilir mi?

Evet. Birçok hosting sağlayıcısı oluşturulan subdomain için ücretsiz Let’s Encrypt SSL sertifikasını otomatik olarak yüklemektedir.

Eğer SSL otomatik oluşturulmazsa cPanel içerisindeki SSL/TLS Status bölümünden manuel olarak oluşturabilirsiniz.

Subdomain Hangi Amaçlarla Kullanılır?

• Blog
• E-ticaret sitesi
• API servisleri
• Müşteri paneli
• Forum
• Dokümantasyon
• Test (Staging) ortamı
• Yardım merkezi
• Webmail
• Kurumsal uygulamalar

Yüksek ziyaretçi trafiğine sahip projelerde veya aynı sunucu üzerinde birden fazla web sitesi çalıştırmayı planlıyorsanız, AMD Ryzen işlemcili Ryzen VDS sunucular daha yüksek işlem performansı sağlayabilir.

Sonuç

cPanel üzerinden subdomain oluşturmak oldukça kolaydır ve yalnızca birkaç dakika sürer. Doğru yapılandırılmış bir alt alan adı sayesinde blog, e-ticaret sitesi, API veya test ortamı gibi farklı projeleri tek bir alan adı altında düzenli şekilde yönetebilirsiniz.

Birden fazla web sitesi veya yüksek kaynak tüketen projeler için tam yönetim yetkisi sunan bir VDS altyapısı tercih ederek cPanel’i daha verimli kullanabilir ve tüm projelerinizi tek bir sunucu üzerinden yönetebilirsiniz.

İnternet kullanımının her geçen gün artmasıyla birlikte çevrim içi gizlilik ve veri güvenliği de daha önemli hale geldi. Ortak Wi-Fi ağları, bölgesel erişim kısıtlamaları, internet servis sağlayıcılarının trafik yönetimi ve kişisel verilerin korunması gibi nedenlerle birçok kullanıcı VPN hizmetlerinden yararlanıyor.

Piyasada ücretli ve ücretsiz çok sayıda VPN servisi bulunsa da, kendi OpenVPN sunucunuzu kurmak hem güvenlik hem de kontrol açısından önemli avantajlar sunar. Sunucu tamamen sizin yönetiminizde olduğu için bağlantılarınızı istediğiniz gibi yapılandırabilir, kullanıcılarınızı yönetebilir ve kendi altyapınızı kullanabilirsiniz.

Bu rehberde OpenVPN’in ne olduğunu, neden tercih edildiğini ve Ubuntu tabanlı bir VDS üzerinde yalnızca birkaç dakika içerisinde nasıl kurulacağını adım adım anlatıyoruz.

OpenVPN Nedir?

OpenVPN, internet üzerinden güvenli iletişim kurmak amacıyla geliştirilen açık kaynak kodlu bir VPN çözümüdür. SSL/TLS tabanlı şifreleme kullanarak istemci ile sunucu arasındaki tüm veri trafiğini güvenli şekilde iletir.

Yaklaşık yirmi yılı aşkın süredir geliştirilen OpenVPN; bireysel kullanıcılar, şirketler ve kurumsal altyapılar tarafından yaygın olarak tercih edilmektedir.

Başlıca desteklediği platformlar şunlardır:

• Windows
• Linux
• macOS
• Android
• iOS

Kendi OpenVPN Sunucunuzu Kurmanın Avantajları

Verileriniz Tamamen Sizin Kontrolünüzde Olur

Hazır VPN servislerinde bağlantılarınız üçüncü taraf sunucular üzerinden geçer. Hizmet sağlayıcısının hangi kayıtları tuttuğunu veya verileri nasıl işlediğini doğrulamak her zaman mümkün olmayabilir.

Kendi OpenVPN sunucunuzda ise tüm yapılandırma tamamen size aittir.

Size Özel IP Adresi

Popüler VPN servislerinde aynı IP adresi binlerce kullanıcı tarafından paylaşılır.

Bu nedenle bazı web siteleri, bankalar, oyunlar veya dijital platformlar bu IP adreslerini VPN olarak algılayabilir.

Kendi sunucunuzu kullandığınızda IP adresiniz yalnızca size ait olur ve bu tür sorunlarla karşılaşma ihtimaliniz azalır.

Daha Yüksek Performans

VPN bağlantısının performansı büyük ölçüde sunucunun donanımına bağlıdır.

NVMe SSD depolama, güçlü işlemci ve yüksek bant genişliği sunan bir VDS üzerinde çalışan OpenVPN oldukça yüksek hızlarda çalışabilir.

Tek Sunucuda Birden Fazla Amaç

Kiraladığınız sunucuyu yalnızca VPN için kullanmak zorunda değilsiniz.

Aynı VDS üzerinde aşağıdaki servisleri de çalıştırabilirsiniz:

• Web sitesi
• Oyun sunucusu
• Dosya sunucusu
• Docker uygulamaları
• Veritabanı

OpenVPN Kurulumu İçin Gerekenler

Kuruluma başlamadan önce aşağıdaki bileşenlerin hazır olması gerekir.

• Root yetkisine sahip bir VPS veya VDS
• Ubuntu 20.04, Ubuntu 22.04 veya Ubuntu 24.04
• SSH bağlantısı
• İnternet erişimi

Windows kullanıcıları PuTTY veya Windows Terminal kullanabilir.

macOS ve Linux kullanıcıları doğrudan Terminal uygulamasıyla bağlanabilir.

OpenVPN Nasıl Kurulur?

Eskiden OpenVPN kurulumu oldukça uzun sürüyordu. Sertifikaların tek tek oluşturulması, yapılandırma dosyalarının hazırlanması ve güvenlik ayarlarının manuel yapılması gerekiyordu.

Günümüzde ise güvenilir kurulum scriptleri sayesinde işlem yalnızca birkaç dakika sürmektedir.

1. Sistemi Güncelleyin

İlk olarak paketleri güncelleyin.

apt update && apt upgrade -y

2. Kurulum Scriptini İndirin

En yaygın kullanılan OpenVPN kurulum scriptlerinden biri Angristan OpenVPN Installer’dır.

Aşağıdaki komut ile script indirilebilir ve çalıştırılabilir.

curl -O https://raw.githubusercontent.com/angristan/openvpn-install/master/openvpn-install.sh

chmod +x openvpn-install.sh

./openvpn-install.sh

3. Kurulum Ayarlarını Yapın

Script çalışmaya başladığında birkaç soru soracaktır.

Sunucu IP Adresi

Sunucunun IP adresi otomatik olarak algılanır. Genellikle herhangi bir değişiklik yapmadan devam edebilirsiniz.

IPv6

IPv6 kullanmıyorsanız devre dışı bırakabilirsiniz.

Port

Varsayılan OpenVPN portu aşağıdaki gibidir.

1194

Okul, yurt veya kurumsal ağlarda bağlantı problemi yaşamamak için bazı kullanıcılar 443 numaralı portu tercih edebilir.

Protokol

En yüksek performans için UDP önerilir.

DNS

VPN’e bağlanan istemcilerin kullanacağı DNS sunucusu seçilir.

• Cloudflare DNS
• Google DNS

Compression

Varsayılan olarak kapalı bırakılması önerilir.

Encryption

Script tarafından önerilen şifreleme ayarları güvenlidir. Varsayılan seçeneklerle devam edebilirsiniz.

Kurulum tamamlandığında OpenVPN servisi otomatik olarak başlatılır.

İlk VPN Kullanıcısını Oluşturma

Kurulum tamamlandıktan sonra ilk istemci oluşturulur.

Örneğin aşağıdaki isimlerden biri kullanılabilir.

telefon

veya

laptop

Script bu kullanıcı için gerekli sertifikaları oluşturacak ve bir .ovpn dosyası hazırlayacaktır.

.ovpn Dosyasını Alma

Oluşturulan istemci dosyasını görüntülemek için aşağıdaki komutu çalıştırabilirsiniz.

cat /root/telefon.ovpn

Terminalde görüntülenen içeriği eksiksiz şekilde yeni oluşturacağınız bir dosyaya yapıştırın.

Dosyayı .ovpn uzantısıyla kaydetmeniz yeterlidir.

.ovpn

OpenVPN’e Nasıl Bağlanılır?

Windows ve macOS

OpenVPN Connect uygulamasını yükleyin.

Ardından oluşturduğunuz .ovpn dosyasını uygulamaya aktarın.

Bağlan butonuna bastığınızda VPN bağlantınız aktif olacaktır.

Android ve iPhone

Google Play Store veya App Store üzerinden OpenVPN Connect uygulamasını yükleyebilirsiniz.

Oluşturduğunuz .ovpn dosyasını telefonunuza aktararak uygulamaya içe aktarabilir ve tek dokunuşla bağlanabilirsiniz.

Yeni Kullanıcı Oluşturma

Farklı cihazlar veya kullanıcılar için yeni bağlantılar oluşturabilirsiniz.

Bunun için kurulum scriptini tekrar çalıştırmanız yeterlidir.

./openvpn-install.sh

Karşınıza aşağıdaki menü gelecektir.

1) Add a new user

2) Revoke an existing user

3) Remove OpenVPN

Bu menü üzerinden;

• Yeni kullanıcı oluşturabilirsiniz.
• Mevcut kullanıcıları iptal edebilirsiniz.
• OpenVPN’i tamamen kaldırabilirsiniz.

Sonuç

OpenVPN, güvenlik, performans ve esneklik açısından kendi VPN altyapısını oluşturmak isteyen kullanıcılar için en başarılı çözümlerden biridir.

Kendi sunucunuz üzerinde çalışan bir VPN sayesinde bağlantılarınız tamamen sizin kontrolünüzde olur, kullanıcılarınızı dilediğiniz gibi yönetebilir ve farklı cihazlardan güvenli şekilde internete erişebilirsiniz.

Kurulum işlemi günümüzde otomatik scriptler sayesinde oldukça kolaydır ve birkaç dakika içerisinde tamamlanabilir.

Yüksek işlemci performansı, NVMe SSD depolama ve düşük gecikmeli ağ altyapısına sahip bir VDS üzerinde çalıştırılan OpenVPN, hem bireysel hem de kurumsal kullanım için uzun vadeli ve güvenilir bir çözüm sunar.